اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین: در مذاکره با طرفهای چینی در موضع ناچاری هستیم

با این حال، تحت تأثیر دیپلماسی فعال دولت خاتمی رویکرد غربگرای ایران در این زمان سبب نشد تا از اهمیت روابط با چین کاسته شود. در کنار مبادلات دوجانبه در حوزه انرژی، موضوع فروش تسلیحات از سوی چین به ایران یکی دیگر از موضوعات مهم و حساسیتبرانگیز در روابط این دو کشور است. با طرح راهبرد نگاه به شرق در قالب جهتگیری سیاست خارجی ایران در دوره احمدینژاد این انتظار در محافل عمومی در ایران شکل گرفت که این راهبرد با توجه به زمینههای مشترک با چین میتواند به یک همکاری فراگیر میان ایران و چین منجر شود؛ همکاریای که در پرتوی نیازهای دوجانبه زمینهساز دستاوردهای قابلتوجهی در عرصه بینالمللی خواهد شد؛ اما همانگونه که اشاره شد نوع بازخورد روابط دو طرف در این زمان خلاف این انتظار را نشان داد.

در همین زمینه، سیاست نگاه به شرق یا غرب و یا نفی هر دو رویکردهایی هستند که بعضاً در دستور کار سیاست خارجی ایران قرارگرفته و یا آنکه جایگزین یکدیگر شدهاند. جمعیت بیشتر شرق کره زمین نسبت به غرب آن؛ با توجه به جمعیت بیشتر و همچنین رشد جمعیت بیشتر شرق نسبت به غرب به نظر می رسد در صورت تعامل با شرق بازارهای بزرگ تری برای ایران در انتظار خواهد بود. با وجود اینکه انتظار میرفت در نتیجه تلاشهای رو به افزایش آمریکا برای تحمیل نظم یکجانبهگرایانه بعد از فروپاشی اتحاد شوروی تعامل استراتژیک چین و ایران با یکدیگر بیشتر شود؛ اما در ایران با رویکارآمدن محمد خاتمی بهعنوان رئیسجمهور و تأکید بر کاهش تنشها با غرب در موضوعات بینالمللی و بهویژه مسئله هستهای ایران زمینهای فراهم شد تا بار دیگر روابط با چین به اولویت اول سیاست خارجی ایران تبدیل نشود.

هر چند مقامات چینی تحت تأثیر منطق عملگرایانه و موازنه سیاست خارجی خود در منطقه از فروش تسلیحات به عراق دریغ نمیکردند؛ اما در روابط با ایران بحث فروش تسلیحات به یک پایه مهم در روابط دو طرف تبدیل شد. از این نظر، آرمان شکلگیری ترتیبات بینالمللی با همکاری تمامی کشورها و نهادها سبب توجه هر چه بیشتر ایران به شرق میشد (Hunter,2010:117).

با توجه به این گزارهها، مفروضات و نوع تعبیری که واقعگرایی تدافعی ارائه میدهد میتوان بیان کرد که اول، موضوع امنیت و تصمیمگیریهای سیاست خارجی کشورها در گروی توجه همزمان به دو عامل خارجی و داخلی است. رهبر معظم انقلاب اسلامی در این دیدار، موافقت خود را با این قرارداد اعلام کردند، حتی گفته میشود در زمانی که علی لاریجانی ریاست مجلس شورای اسلامی را به عهده داشت به همراه حسین آقا محمدی مشاور اقتصادی دفتر مقام معظم رهبری به چین سفر کرد تا پیام مثبت ایران را برای بازسازی روابط اقتصادی دو کشور را به پکن برساند.

دیدگاهتان را بنویسید